Tự Hào Với Làng Nghề Đúc Đồng Đại Bái

Làng nghề đúc đồng Đại Bái đang ngày càng khẳng định vị thế một làng nghề thủ công truyền thống của đất Việt với các sản phẩm thủ công mỹ nghệ được chế tác tinh xảo.

Ở Việt Nam, Đồ Đồng đã hình thành từ mấy nghìn năm trước – kể từ thời Phùng Nguyên (hậu kỳ thời Đá mới – sơ kỳ thời Đồ Đồng, cách ngày nay khoảng hơn 4 nghìn năm) sang Đồng Đậu, Gò Mun rồi cho đến thời Đông Sơn. Chứng tích còn lại thường được nhắc tới trong lịch sử với những vật phẩm tiêu biểu thời kỳ này là trống đồng Ngọc Lũ, trống đồng Đông Sơn,… Sau đó, văn hóa làng nghề đúc đồng thủ công của cha ông ta cũng được kế thừa và phát triển với những làng nghề nổi tiếng như Ngũ Xã, Tống Xá, Chè Đông, Diên Khánh,… Một trong số đó là làng nghề đúc đồng Đại Bái. Mặc cho sự phát triển không ngừng nghỉ của công nghệ, có đến hàng trăm làng nghề thủ công đã mai một dần, thế nhưng làng nghề đúc đồng Đại Bái vẫn trường tồn với thời gian đã khẳng định được vị thế làng nghề thủ công truyền thống tiêu biểu của Việt Nam với các sản phẩm thủ công mỹ nghệ tinh xảo.

Giới thiệu về làng đúc đồng Đại Bái

Đại Kỷ Nguyên
Đại Kỷ Nguyên

“Muốn ăn cơm trắng, cá trôi
Thì về làng Bưởi đánh nồi với anh
Muốn ăn cơm trắng cá ngần
Thì về làng Bưởi cầm cân buôn đồng.”    

Hai câu ca dao ấy đã lưu truyền trong dân gian bao đời nay. Làng Đại Bái (xưa còn có tên gọi là làng Văn Lãng hay làng Bưởi) thuộc xã Đại Bái, huyện Gia Bình, tỉnh Bắc Ninh. Đây vốn được xem là một vị trí địa lý hết sức thuận lợi cho việc phát triển giao lưu kinh tế giữa địa phương với các vùng khác kể cả về đường thuỷ lẫn đường bộ từ xưa đến nay. Đại Bái là một trong số những làng nghề gò và đúc đồng truyền thống lâu đời tại xứ Kinh Bắc với những mặt hàng đa dạng: từ đồ thờ tự, phong thủy như đài thờ, chân đèn, lư hương, đỉnh đồng, lục bình, chân hương, hoành phi câu đối, chuông đồng,… đến đồ trang trí, lưu niệm như tranh đồng, lọ hoa, chữ đồng thư pháp, tượng chân dung,…

Hằng năm, Đại Bái có hai ngày quan trọng: lễ hội truyền thống và giỗ ông tổ nghề. Lễ hội truyền thống làng Đại Bái được tổ chức hàng năm vào ngày 10 tháng 4 (âm lịch). Đây là nơi tôn vinh những sản phẩm truyền thống được làm từ đồng cùng những tấm lòng gắn bó với nghề và lưu giữ nét đẹp văn hóa của quê hương. Bên cạnh đó còn có ngày giỗ ông tổ nghề được tổ chức vào 29 tháng 9 (âm lịch). 

Ngược dòng lịch sử tìm về cội nguồn

Từ xưa, làng vốn chuyên sản xuất các sản phẩm phục vụ trong sinh hoạt gia đình như ấm, mâm, chậu, nồi,… với quy mô nhỏ. Mãi cho đến đầu thế kỷ XI, ông Nguyễn Công Truyền đã có công tổ chức sản xuất và phát triển nghề gò, đúc đồng lên một bình diện mới với nhiều mẫu mã mới, đẹp. Vì lý do đó, sau khi ông mất, người trong làng tôn ông là “Tiền tiên sư” hay “Ông tổ nghề”. 

Đến thế kỷ XV – XVI, 5 ông Tiến sĩ người làng Đại Bái (Nguyễn Viết Lai, Nguyễn Xuân Nghĩa, Vũ Viết Thái, Phạm Ngọc Thanh, Nguyễn Công Tâm) sau khi hưu quan đã về làng thúc đẩy việc sản xuất đồng và thành lập các phường hội làng nghề, đi vào chuyên môn hóa. Kể từ đó, 4 xóm trong làng là xóm Sơn, xóm Tây, xóm Giữa và xóm Ngoài được phân chia từng công việc khác nhau: xóm Sơn làm âu đựng trầu và các đồ thờ; xóm Tây làm mâm, chậu; xóm Giữa làm cái siêu đun nước và niêu con; xóm Ngoài làm nghề gò nồi đồng. 

Trải qua hàng nghìn năm lịch sử, làng Đại Bái đã có biết bao thăng trầm. Làng đã từng bị thất truyền, thế nhưng may thay, đến những năm 1900, làng nghề này đã được khôi phục và tồn tại đến tận ngày hôm nay.

Quy trình đúc đồng

Để cho ra đời một sản phẩm đúc đồng hoàn chỉnh và có “hồn” thì phải trải qua nhiều công đoạn và đòi hỏi người thợ cần có kinh nghiệm lâu năm, nhiều kỹ thuật tinh xảo cùng sự khéo léo. Quy trình gồm tạo hình sản phẩm; tạo khuôn đúc đồng; pha chế, nấu đồng và rót đồng; chạm khắc.

vanhien.vn
vanhien.vn

Về kỹ thuật đúc đồng, trước tiên người ta phải làm ra được một cái khuôn đúc tốt. Khi nấu đồng, phải gạn bỏ tạp chất đến khi nào đồng trong trẻo, sánh nhuyễn mới được đổ vào khuôn đúc. Khi đổ vào khuôn, đồng phải chảy đều. Đến giai đoạn đúc thì người thợ bắt buộc phải nung khuôn cho nóng đều. Có lẽ, nghề đúc đồng hơn nhau ở chỗ biết nhìn xem nước đồng nấu đến một mức độ nào thì đồng sẽ chảy đều mà chỉ có thể nhìn bằng mắt thường chứ không có bất kỳ dụng cụ gì khác để thử hay đo đếm. Âu cũng bởi trăm hay không bằng tay quen. Đồ đồng làm ra phải được đảm bảo về tính năng sử dụng và giá trị thẩm mỹ. Nghĩa là sản phẩm phải nuột nà, óng chuốt, không lẫn giọt đồng sống, không bị rỗ mặt, đồng sắc và đồng khí mới được xem như đạt chất lượng. Không chỉ dừng lại ở đó, người ta còn đặc biệt lưu tâm đến những chi tiết hoa văn tinh xảo được khảm trên mặt đồng sao cho sinh động, đẹp mắt.

Nghề đúc đồng Đại Bái ngày nay

Thương mại biên giới miền núi
Thương mại biên giới miền núi

Hiện nay, làng Đại Bái đã có trên 70 doanh nghiệp và gần 700 hộ làm nghề với hơn 1700 lao động chuyên làm các mặt hàng từ đồng, nhôm truyền thống. Công việc này đã tạo công ăn việc làm cho hàng nghìn người lao động giúp họ có thêm thu nhập và cải thiện mức sống của mình. Điều đó chứng tỏ nghề truyền thống này đang phát triển lớn mạnh tại đây. Nghề đúc đồng Đại Bái không dừng lại với trình độ thủ công ban đầu mà nay đã phát triển mở rộng sang các loại hình đòi hỏi trình độ cao như chạm khắc hàng mỹ nghệ. Sự phát triển này đã đem lại cho Đại Bái nói chung và nghề đúc đồng truyền thống nói riêng một chỗ đứng mới trong nền kinh tế thị trường. Với kỹ thuật cao, sản phẩm chất lượng, đồ đồng của làng Đại Bái không chỉ đơn thuần được ưa chuộng tại Việt Nam mà còn được xuất khẩu sang thị trường trên thế giới mà chủ yếu là các quốc gia thuộc khu vực châu Á. Với hoài bão to lớn, nội lực từ chính đôi bàn tay khéo léo, đức tính cần cù cùng khối óc sáng tạo của nghệ nhân làng Đại Bái, tin chắc rằng nghề đúc đồng nơi đây sẽ ngày càng phát triển và vươn xa hơn nữa trong tương lai.

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan

Khám Phá Quận 5: Phố Người Hoa Thu Nhỏ Giữa Lòng Sài Gòn

Ở Sài Gòn có một địa điểm duy nhất có phần đông người Hoa sinh sống từ hơn trăm năm nay....

Hấp Dẫn Những Món Rau Ăn Kèm Lẩu Không Thể Không Thử

Lẩu là một trong những món ăn rất được người Việt Nam ưa chuộng. Cùng với sự sáng tạo của những...

Một Ngày Ở Chợ Nổi Cái Răng

Được mệnh danh là “Tây đô” (thủ đô của miền Tây) Cần Thơ được biết đến với nhiều tour du lịch...

Khám Phá 1001 Món Nước Việt Nam Thơm Ngon Khó Cưỡng

Ai cũng biết phở, cửa ngõ vào nền ẩm thực Việt Nam dành cho người mới quen. Nhưng Việt Nam còn...

Đố Bạn Các Loại Màu Tự Nhiên Trong Món Ăn Việt Đến Từ Đâu?

Tôi có quen cô bạn là du học sinh tại Việt Nam. Cô ấy tên Jane. Có lần, tôi đưa Jane...

“Kỳ tài guitar Việt” trên đất Mỹ

Trần Tuấn An là một kỳ tài guitar Việt, luôn hướng về quê nhà qua những tác phẩm nghệ thuật mang...

Pizza in a Cone, Why not?

Sprang over Canada's provinces and still on its way to spread...