Tìm Hiểu Về Văn Hóa Champa Ở Bình Thuận

Du lịch Bình Thuận khám phá nét đẹp văn hóa Chăm

Là một địa điểm du lịch quen thuộc với nhiều bãi biển hoang sơ, cảnh quan tự nhiên đặc sắc, Bình Thuận đã và đang thu hút một lượng khách trong và ngoài nước đến du lịch mỗi năm.

Bên cạnh cảnh đẹp, Bình Thuận còn hấp dẫn du khách bởi di tích văn hóa, lịch sử đặc trưng của một nền Vương Quốc Champa cổ còn lưu lại. 

Nguồn gốc của Vương Quốc Champa 

Hình 1: bản đồ lãnh thổ vương quốc Champa thế kỷ 8 - photo: viendongdaily.com
Hình 1: bản đồ lãnh thổ vương quốc Champa thế kỷ 8 – photo: viendongdaily.com

Champa là quốc gia đã từng tồn tại trong lịch sử từ 192 đến 1832, có lãnh thổ chạy dài từ Quảng Bình (ở phía Bắc) cho đến Biên Hòa (ở phía Nam) thuộc khu vực miền Trung Việt Nam ngày nay. Văn hóa Chăm Pa chịu ảnh hưởng rất lớn từ Ấn Độ, Trung Quốc, đã từng phát triển rực rỡ với những đỉnh cao là phong cách Đồng Dương và phong cách Mỹ Sơn A1 có thể tìm thấy ở nhiều di tích đền tháp và các công trình điêu khắc đá.

Vương Quốc Champa hưng thịnh bậc nhất vào khoảng thế kỷ 9 – 10 và dần suy yếu từ thế kỷ 15 trở đi và biến mất sau 4 thế kỷ tiếp theo. Có nhiều nguyên nhân dẫn đến sự biến mất của vương quốc Champa nhưng phải kể đến sức ép của các nước láng giềng hùng mạnh bấy giờ là Đại Việt ở phía Bắc và Khmer ở phía Tây và Nam.

Mặc dù không còn tồn tại, những nét đặc trưng của nền văn hóa này vẫn được lưu lại trên nhiều công trình kiến trúc độc đáo, các lễ hội và nghi thức văn hóa riêng biệt của người Chăm ngày này. Qua hàng ngàn năm, có những ngọn tháp đã bị tan vỡ, có những ngọn rêu phong cổ kính vì thiên tai và con người tàn phá, nay đa số đã được trùng tu lại để lưu giữ một nền văn hóa cổ, lưu giữ những giá trị truyền thống,vẻ đẹp tiêu biểu từ kiến trúc, làng nghề cho đến những lễ hội mang đậm bản sắc dân tộc. 

Bình Thuận được cho là nơi chịu ảnh hưởng lớn nhất của nền văn hóa Champa cổ. Nơi đây lưu giữ lại nét đẹp của nền văn hóa này thông qua những ngôi tháp Chăm nhiều tầng, làng nghề gốm truyền thống và  các hoạt động lễ hội như lễ Katê, lễ Rija Nagar, lễ cầu đảo, lễ mở tháp.

Tháp chăm ở Bình Thuận 

Hình 2: kỹ thuật xây dựng tháp Chăm độc đáo - Photo: Ashui.com
Hình 2: kỹ thuật xây dựng tháp Chăm độc đáo – Photo: Ashui.com
Hình 3: Tháp chàm Po Sah Inư - Photo: Foody.vn
Hình 3: Tháp chàm Po Sah Inư – Photo: Foody.vn

Những ngôi tháp Chăm đồ sộ, độc đáo là một trong những yếu tố quan trọng góp phần tạo nên nét đặc trưng cho văn hóa Chăm nói chung và văn hóa Champa ở Bình Thuận nói riêng. Đến đây, bạn dễ dàng bắt gặp những cụm tháp có kiến trúc độc đáo màu đỏ hồng đến đỏ sẫm của gạch. Người Chăm xưa xây Tháp bằng gạch mộc chưa nung, tức là dùng những viên gạch còn sống, trong đó có chứa một ít cát, nhúng nước rồi xát và ép chặt vào nhau để kết dính. Khi ngôi tháp xây xong thì toàn bộ ngôi tháp, tháp được đắp đất để nung toàn bộ, nhờ đó mà nền và móng đã trở thành một tổng thể đất sét đồng chất.

Tháp Chăm có nhiều tầng, phía trên mở rộng và thon vút như hình bông hoa. Nhiều nghiên cứu cho rằng tỷ lệ các phần của tháp có tính nhân bản, nghĩa là nó được xuất phát từ con người. Phần mặt bằng đa số là hình vuông trong khi đỉnh tháp được thu nhỏ dần hoặc giật cấp, trong lòng tháp sẽ có không gian tương đối hẹp, thường đặt một bệ thờ thần bằng đá.

Các ngôi tháp chăm thường đặt trên các vị trí thoáng, gò đồi cao, xa chỗ người sinh sống. Tháp có cửa chính hướng về phía mặt trời mọc và nhiều cửa giả ở nhiều phía. Có thể nói, điểm đặc biệt của lối kiến trúc Chăm là nghệ thuật kết hợp kiến trúc với các dạng điêu khắc trang trí, đặc biệt là kỹ thuật xây dựng không mạch vữa. 

Đến Bình Thuận, bạn có thể tận mắt chiêm ngưỡng những công trình tháp cổ độc đáo của người Chăm như cụm tháp Po Sah Inư ở Phan Thiết, cụm tháp Po Dam ở huyện Tuy Phong.


Các lễ hội văn hóa Champa ở Bình Thuận

Văn hóa Champa nổi tiếng với nhiều lễ hội truyền thống như Lễ hội Katê, lễ hội Roya Phik Trok, lễ hội tháp Bà Po Nagar, lễ hội cầu mưa, lễ hội Ranuwan. Các lễ hội là cũng sẽ có hai phần: phần lễ để thể hiện lòng thành kính với các bậc thánh, cầu mong mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu và phần hội để vui chơi, ca múa.

Hình 4: Lễ hội Katê ở Bình Thuận năm 2019 - Photo: vtr.org.vn
Hình 4: Lễ hội Katê ở Bình Thuận năm 2019 – Photo: vtr.org.vn

Người Chăm luôn mang trong máu một tâm hồn văn nghệ dân tộc. Những điệu múa chăm phong phú, độc đáo thường được trình diễn trong các lễ hội. Các nghệ nhân Chăm đã sáng tác nên những điệu múa đặc sắc với nhiều loại đạo cụ như múa chàm rông, múa đoa pụ (đội bình nước trên đầu), múa quạt, múa bóng. Trong tiếng trống Pa-ra-nưng và kèn sa-ra-nai sôi động, những cô gái chăm với nét múa thanh thoát, uyển chuyển khiến bất cứ du khách nào cũng không thể rời mắt. 

Trong các lễ hội của người Chăm, lễ hội Katê là nổi bật nhất. Đây là lễ hội lớn nhất trong năm của người Chăm Bà La Môn tại Bình Thuận. Lễ Hội Katê mang ý nghĩa kính nhớ đến ông bà tổ tiên, những người đã khuất và những vị anh hùng đã được người dân suy tôn thành thần như Pô Rô mê và Pô Klong Garai. Lễ hội được diễn ra vào ngày 1 tháng 7 theo lịch Chăm (khoảng giữa tháng 9 âm lịch) tại các đền tháp. 

Trước ngày lễ một ngày, đồng bào Chăm sẽ có ngày tiếp đón y phục vua Chăm do người Raglai mang từ trên núi xuống. Các du khách chắc chắn sẽ bị choáng ngợp bởi khung cảnh hoành tráng với vẻ đẹp của hàng trăm thiếu nữ Chăm với những vũ điệu duyên dáng hòa nhịp cùng tiếng trống rộn rã. Tiếp theo tiết mục múa Chăm là các hoạt động thi đấu thể thao kéo dài đến tối. Du khách sẽ được tham dự đêm văn nghệ truyền thống Chăm, thưởng thức các điệu múa múa dân gian cho đến múa cung đình, những làn điệu dân ca từ cổ truyền cho đến hiện đại. Vào ngày làm lễ, từ 7 8 giờ sáng, đoàn rước mặc trang phục của vua đã lên tháp hành lễ. Đoàn rước nhộn nhịp bao gồm dàn cờ ngũ sắc, các cô gái Chăm múa lễ với áo dài Chăm nhiều màu, các vị chức sắc Bà La Môn Giáo và những thầy lễ dân gian. Nối tiếp kiệu rước là các đông đảo đồng bào Chăm và du khách từ các nơi quy tụ về. Thời gian cúng lễ trên tháp được kéo dài cho đến xế chiều và kết thúc vào khoảng 15 – 16 giờ cùng ngày bằng nghi lễ đóng cửa tháp. 

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page - https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin's website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan