Lụa Hà Đông – Vẻ Đẹp Biểu Tượng Của Thời Trang Truyền Thống Việt Nam

Chu du khắp xứ mới nhận ra rằng không nơi đâu có gấm lụa đẹp và bền như ở Hà Đông.

Lụa được người bao đời xem trọng như một biểu tượng của nét đẹp Việt với bao làng nghề dệt lụa đến nay vẫn còn được giữ gìn nguyên vẹn, tiếng tăm lẫy lừng khắp cõi. Từ Nha Xá, Cổ Chất của đất Bắc đến Hội An, Mã Châu của xứ Trung và Tân Châu của miền Tây, lụa Việt theo năm tháng đi vào huyền thoại. Và có một địa điểm được xem là niềm tự hào về lụa của Việt Nam và đi vào thơ ca, nhạc họa:

“ Nắng Sài Gòn anh đi mà chợt mát
Bởi vì em mặc áo lụa Hà Đông.”
“Áo lụa Hà Đông”

– Thơ Nguyên Sa

Sắc lụa Hà Đông hiện lên làm dịu mát cái nắng của mảnh đất Sài Gòn hoa lệ và vội vã, thổi vào bao trái tim chút xao xuyến yêu thương của những người con đất Bắc xa xứ. Thế đó, áo lụa Hà Đông đi vào thơ ca, nhạc họa và trở thành một biểu tượng của cái đẹp đất Việt được gìn giữ qua bao đời, bao thế hệ. Nếu đã ghé thăm Hà Nội phồn hoa đô thị, đừng quên đến làng lụa Hà Đông (hay còn gọi là làng lụa Vạn Phúc) để một lần tận tai, tận mắt tìm hiểu một vùng đất nổi tiếng đã giữ gìn nét đẹp tinh hoa văn hóa Việt. 

Đôi nét về làng nghề dệt lụa Hà Đông

Làng nghề dệt lụa Hà Đông nay thuộc phường Vạn Phúc, quận Hà Đông, cách trung tâm Hà Nội khoảng 10km. Là một làng nghề truyền thống, thế nên Hà Đông vẫn lưu giữ được những nét đặc trưng vốn có của vùng quê Việt Nam ngay giữa đô thị xa hoa, lộng lẫy. Vốn tồn tại gần 1200 năm, nơi đây được xem là cái nôi của lụa gấm và cũng là một trong những làng nghề dệt lụa đẹp nhất, nổi tiếng nhất Việt Nam. Qua dòng thời gian, lụa Hà Đông vẫn giữ được nét đẹp truyền thống của nó. 

Lụa Hà Đông là loại lụa được dệt nên từ chất liệu tơ tằm tự nhiên mang nét mềm mại, mịn óng, tinh tế, đạt đến độ hoàn mỹ trên từng đường kim mũi chỉ. Đẹp và bền chính là hai tiêu chí được đặt lên hàng đầu trong từng sản phẩm của Hà Đông. Bởi hoa văn trên lụa đa dạng, trang trí cân xứng, đường nét thanh thoát, không rườm rà và mang đến sự dứt khoát, phóng khoáng cho người mặc. Sự tinh xảo, độc đáo của lụa ấy chính là đến từ những đôi tay khéo léo, điêu luyện và tấm lòng của nghệ nhân nơi đây. Sản phẩm tơ lụa Hà Đông gồm khoảng trên 70 loại the, lụa, gấm, lĩnh khác nhau như Băng hoa, Long phượng, mây bay, tứ quế, sa trơn, đũi hoa, vân thọ đỉnh,… Trong đó, lụa Vân cho đến bây giờ vẫn là mặt hàng nổi tiếng của làng nghề Hà Đông. Với đặc điểm trông rất trong nhưng lại không già, không nhăn, rất thưa nhưng lại không bị mỏng, đây chính là loại lụa độc nhất vô nhị của Hà Đông.

Quế Hồng Điệp Vạn Phúc – By Ptdtch via Wikipedia

Tiếng đồng vọng từ nguồn cội

Các thư tịch cổ cùng một số tài liệu và di vật cổ còn lưu giữ cho thấy rằng nghề dệt của làng Hà Đông được ra đời vào khoảng thế kỷ IX (khoảng năm 845). Xưa kia, làng có tên là Vạn Bảo – một làng quê trù phú ven sông Nhuệ đầy phù sa. Lúc đó có bà Lã Thị Nga (còn gọi là Ả Lã Thị Nương) thuộc dòng dõi Vua Hùng, niêm hiệu sắc phong là Nga Hoàng Đệ Nhị Vương Phi. Bà cùng chồng là Tướng Cao Biền đi du ngoạn khắp cõi. Khi đi qua đất Vạn Bảo thì thấy nơi đây có khung cảnh thơ mộng, bèn thốt lên: “Đất Vạn Bảo núi sông uốn khúc, long hổ ôm quanh, hai bên hai giếng nước nuôi dưỡng tụ khí rồng xanh. Đây thật là cảnh thanh nhàn”. Thấy vậy nên bà đã dừng lại nơi đây rồi truyền nghề trồng dâu, nuôi tằm, dệt lụa. Và nghề lụa Hà Đông khởi từ đấy. Sau khi mất, bà được dân làng tôn kính và phong làm Thành Hoàng làng. Trong miếu thờ bà ngày nay vẫn còn lưu lại trang lịch sử được viết trên đá, cùng với đó là chiếc khung cửi cổ xưa – chứng tích lịch sử của một làng nghề dệt lụa. 

Trải qua các giai đoạn phát triển, lụa Hà Đông dần khẳng định danh tiếng của mình khi từng được chọn để may trang phục triều đình và đặc biệt các sản phẩm tơ lụa của làng được ưa chuộng dưới triều nhà Nguyễn.

Quy trình dệt lụa

Khung dệt đã căng tơ – By NTLam via Wikipedia

Để có một sản phẩm lụa tơ tằm truyền thống và tinh xảo đến từng chi tiết nhỏ nhất, nghệ nhân phải trải qua rất nhiều công đoạn, bỏ ra nhiều công sức và thời gian. Các bước thực hiện nghe thì nghĩ rằng đơn giản, thế nhưng thực hiện một cách thành thạo để tạo ra sản phẩm chất lượng thì những nghệ nhân phải dành rất nhiều tâm huyết. Mỗi dải lụa là kết quả của quá trình trồng dâu, nuôi tằm, kéo kén, ươm tơ cho đến lúc dệt. Đó chính là kết tinh của đất trời và thắm đượm tài hoa của những nghệ nhân Hà Đông.

Trồng dâu nuôi tằm là công đoạn đầu tiên và cực kỳ quan trọng bởi vì chất lượng của tơ sẽ phụ thuộc hoàn toàn vào quá trình chăm nuôi tằm. Khi tằm tạo kén thì nghệ nhân sẽ lựa chọn kén để chuẩn bị cho việc tiếp theo là lấy tơ. Sau khi tằm nhả tơ, đóng kén. Lúc này các nghệ nhân tiếp tục chọn những tổ kén già có chất lượng tốt để tiến hành kéo kén. Sau công đoạn kéo kén người ta sẽ thu được những sợi tơ rồi chuốt thẳng và tiến hành bước guồng tơ. Sau khi cho tơ vào guồng thì đầu sợi tơ sẽ được kéo ra các lõi nhỏ để tiến hành mắc cửi và nối lại với nhau, tiếp đó sẽ đưa vào máy dệt. Những tấm lụa thô sau khi được dệt xong sẽ hiện rõ những hoa văn trên đó. Khoảng 2 hoặc 3 ngày sau, lụa thô sẽ được đem đi nhuộm màu. Để cho tấm lụa đẹp hơn thì công đoạn nhuộm vô cùng quan trọng, đặc biệt là khâu pha chế thuốc nhuộm phải theo tỉ lệ hợp lý. Lụa nhuộm xong sẽ được đem đi giặt rồi đem đi phơi dưới thời tiết nhiệt độ thích hợp. Tiếp theo là sấy lụa rồi cho ra thành phẩm cuối cùng. Ở bất kỳ công đoạn nào nghệ nhân cũng phải hết sức cẩn thận và túc trực theo dõi 24/24 ngay cả khi công đoạn máy móc thực hiện.

Lụa Hà Đông vươn tầm thế giới

Trải qua biết bao thăng trầm, làng lụa Hà Đông đến hôm nay vẫn còn giữ vững nét đẹp truyền thống vốn có. Không chỉ ở trong nước mà lụa Hà Đông đã vươn ra biển lớn, nổi tiếng ở nhiều quốc gia trên thế giới như Nga, Pháp, Nhật, Thái Lan, Indonesia. Vì vậy, có thể nói, lụa Hà Đông chính là một trong những niềm tự hào lớn của con người Việt Nam.

Discover

Bài Liên Quan

Tự Hào Với Làng Nghề Đúc Đồng Đại Bái

Ở Việt Nam, Đồ Đồng đã hình thành từ mấy nghìn năm trước - kể từ thời Phùng Nguyên (hậu kỳ...

Có con phải khổ vì con, Có chồng phải gánh giang sơn nhà chồng.

Khi nhìn lại thưở xưa xã hội mình sống nó ra sao, tôi cũng nhận ra phụ nữ đã tiến xa...

Hướng Dẫn Vẽ Chân Mày Đơn Giản Từ A đến Z

Với đôi chân mày “chuẩn không cần chỉnh”, bạn không chỉ định hình được khuôn mặt mà còn có khả năng thăng hạng...

Sự Bao La của Tình Mẫu Tử

Những ngày gần đây, Sài Gòn cứ mưa tầm tã, mưa dầm dề, mưa như tiếng nỉ non, day dứt của đất...

Dẫn Mẹ đi chơi

"Con là ai? Sao con lại khóc?" Lúc đó mẹ nằm trên giường, còn tôi thì úp mặt lên...

Thăm dò ý kiến cho thấy ​​người dân Canada không muốn đeo khẩu trang ở nơi công cộng

Một cuộc khảo sát do công ty thăm dò của Anh, YouGov thực hiện, cho thấy kết quả đáng ngạc nhiên rằng...