Lợi Ích của Ác-ti-sô

Tìm hiểu giá trị dinh dưỡng của loại cây quen thuộc với người Việt này

Du khách đến Đà Lạt nghỉ mát, đều muốn đem về một ít ác-ti-sô để làm quà biếu cho người quen. Thế nhưng dùng ác-ti-sô thế nào cho có hiệu quả nhất là điều ít ai để ý. Đặc biệt, nhiều nhà nghiên cứu đang chú ý rất nhiều đến công dụng đặc biệt của ác ti sô đối với chức năng gan.

Ác-ti-sô có tên khoa học là Cynaru scolymus, họ Cúc Asteraceae. Thành phần hoạt chất thay đổi tùy theo bộ phận của cây:

  1. có nhiều hoạt chất nhất, hoạt chất trong phiến lá cao gấp 10 trong cuống lá. Lá non nhiều hoạt chất gấp đôi lá già. Vì vậy, khi chọn mua sản phẩm ác-ti-sô, nên ưu tiên chọn sản phẩm làm từ lá. Lá ác-ti-sô vị đắng, có tác dụng lợi tiểu và được dùng trong điều trị bệnh phù và thấp khớp. Lá tươi hoặc khô sắc hoặc nấu thành cao chữa bệnh về gan (gan viêm mạn, da vàng), thận viêm cấp và mạn, sưng khớp xương. Thuốc có tác dụng nhuận trường và lọc máu nhẹ đối với trẻ em.
  2. Rễ chỉ dùng làm nước mát (thông tiểu) chứ không tăng tiết mật.
  3. Hoa: Hoa ác-ti-sô khi ăn hơi có vị đắng do trong hoa có axit tannic. Điều này tạo nên vị đặc trưng cho loại hoa này. Hoa ác-ti-sô ăn rất tốt cho sức khỏe, nó cung cấp khoảng 9,3% carbohydrate, 1,5% chất xơ và có rất ít chất béo và protein. Năng lượng cung cấp rất thấp, chỉ khoảng 40 đến 50 kcal nhưng lại rất giàu vitamin và chất khoáng như potassium, phosphorus, calcium, sodium, sulphor và magnesium. Cụm hoa được dùng trong chế độ ăn của bệnh nhân tiểu đường vì nó chỉ chứa lượng nhỏ tinh bột, carbohydrate gồm phần lớn là insulin.

Lá áctisô có tác dụng lợi tiểu và được dùng đề điều trị bệnh phù và thấp khớp. Ngoài việc dùng đế cụm hoa và lá để ăn, áctisô dùng làm thuốc thông tiểu tiện, thông mật, chữa các bệnh suy gan thận, viêm thận cấp và mạn tính, sưng khớp xương. Hoa cũng giúp thải bớt chất độc cho những người mất cân bằng do uống nhiều rượu. Cả thân, lá và hoa của ác ti sô đều có thể dùng để làm thuốc, tuy nhiên, để ăn như một loại rau thì chỉ nên ăn hoa của nó, khi mà hoa chưa nở. Khi cây trổ hoa thì hàm lượng hoạt chất giảm, vì thế người ta thường thu hái lá trước khi cây ra hoa.

Kinh nghiệm dân gian dùng ác-ti-sô

  • Thân cây ác-ti-sô 40g, rễ 40g, hoa 20g, tất cả phơi khô, tán nhỏ, mỗi lần dùng 2g pha như pha nước trà.
  • Hoa ác-ti-sô 50g cũng phơi khô tán nhỏ, mỗi lần dùng 2g, pha như pha nước trà.
  • Hoa ác-ti-sô 100g, lá ác-ti-sô 100g, luộc ăn như ăn các loại rau thông thường.

Lợi ích sức khỏe từ Ác-ti-sô:

  • Tăng tiết mật và trị tiêu hóa trì trệ: Ác-ti-sô trước đây vẫn thường được dùng để tăng tiết mật và trị tiêu hóa trì trệ như đầy bụng, sình bụng, sôi bụng, chậm tiêu, táo bón. Gan yếu, hoạt động kém sẽ không kịp tiêu hoá lượng thức ăn cơ thể đưa vào gây đau dạ dày, đầy bụng, đau bụng sau khi ăn và khó tiêu. Ác-ti-sô kích thích gan tiết mật giúp hệ tiêu hoá hoạt động tốt.
  • Giảm cholesterol trong máu: Gan có hai chức năng là sản xuất cholesterol nội sinh và phần lớn cholesterol theo mật vào ruột. Ác-ti-sô ức chế cholesterol nội sinh và tăng bài tiết cholesterol theo mật vì thế nó làm giảm cholesterol-huyết rõ rệt. Ác-ti-sô còn ngừa việc hình thành những cholesterol mới ở vùng gan.
  • Chống oxyd hóa và giải độc gan: Tính tăng tiết mật chính là một trong những cơ chế giải độc, hỗ trợ việc giải độc tốt cho gan.
  • Chống xơ động mạch: Xơ động mạch là nguyên nhân sâu xa của thiểu năng động mạch vành, đau thắt ngực, nhồi máu cơ tim và tai biến mạch máu não. Ác-ti-sô có tác dụng ngăn chặn việc tăng nguy cơ xơ động mạch.
  • Giảm lượng đường máu: Nhiều nghiên cứu cho thấy trong ác-ti-sô có chứa chất có khả năng ngăn chặn quá trình tạo ra quá nhiều glucose (lượng đường) trong gan.
  • Thông tiểu, thải urê: Lá và rễ ác-ti-sô đều có tính thông tiểu vì thế nó giúp đào thải urê-máu và nhiều chất khác, kể cả thuốc trị bệnh. Việc bài xuất urê-máu giúp ngăn chặn được chứng gút và sạn thận, sạn mật. Những người bị sạn mật, sạn thận và bệnh gút, nên dùng ac ti sô uống hàng ngày giúp cải thiện không ít trong việc làm mòn, thải trừ sạn và acid uric.

Những lưu ý khi dùng ác-ti-sô

Những người mẹ đang cần sữa cho con bú không nên ăn hoa ác-ti-sô vì nó sẽ cản trở quá trình tạo sữa. Những người có bệnh về dạ dầy, thận và gan không nên ăn hoa ác-ti-sô.

Trong ác-ti-sô có vị đắng, theo Đông y, Tỳ Vị chỉ thích ngọt chứ không thích đắng, vì vậy, nếu dùng ác-ti-sô uống thường xuyên hoặc với lượng lớn, lạm dụng có thể làm tổn thương Tỳ Vị, dạ dày, ảnh hưởng đến việc tiêu hóa. Thông thường, sử dụng quá nhiều một thứ gì đó có thể dẫn đến những tác dụng không tốt.

This content is also available in: English

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan

This content is also available in: English