Hơn Cả Một Loại Nước Chấm

Nước tương, đại sứ hương vị truyền thống của ẩm thực Việt và Á Đông

Nước tương là loại nước chấm quá đỗi quen thuộc đến mức không thể thiếu của người Á Đông và những tín đồ ẩm thực châu Á. Khi bước vào căn bếp của bất kỳ gia đình Á Đông, dù là Việt Nam, Nhật Bản, Trung Quốc, Hàn Quốc, hay Thái Lan, v.v. loại gia vị được nhìn thấy đầu tiên sẽ là nước tương. Nó không đơn giản chỉ là một loại gia vị mà còn là quốc hồn, quốc túy của mỗi quốc gia. Người Nhật xem nước tương là linh hồn của ẩm thực dân tộc, người Hoa xem đó là sự tinh túy của món ăn, còn với người Việt, hương vị nước tương là hương vị của những ký ức khắc khoải trong lòng mỗi người, là một phần trong ý nghĩa của bữa cơm gia đình người Việt. Nếu một ngày thiếu vắng hương vị của nước tương, người lớn sẽ thấy bữa ăn thật trống vắng, trẻ nhỏ trở nên biếng ăn và bữa cơm không còn được đầy đủ.

Nguồn gốc của nước tương được bắt đầu từ người Trung Quốc hơn 2,000 năm trước vào thời Tây Hán. Sau đó nhanh chóng lan rộng sang các quốc gia Đông Á và Đông Nam Á khác, rồi dần trở thành một loại nước chấm hay gia vị thiết yếu của nền ẩm thực châu Á.

Ngày nay, nước tương khá phổ biến ở các nước phương Tây, và được bày bán rộng rãi ở các siêu thị hay cửa hàng thực phẩm châu Á. Với những người ở xa quê hương, việc tìm kiếm những hương vị cho các món ăn truyền thống của dân tộc luôn là một nhu cầu được ưu tiên hàng đầu. Và nước tương, một hương vị gợi nhớ về quê hương mà người ta có thể dễ dàng tìm thấy bởi tính phổ biến của nó, chính là một niềm an ủi to lớn đối với những người đang tha hương nơi đất khách.

Nước tương được làm từ quá trình lên men trong các chum, vại kéo dài từ ba đến sáu tháng của đậu nành và lúa mì. Nấm men, nhiệt độ và độ ẩm là những yếu tố quan trọng tạo nên hương vị và sự khác biệt của các loại nước tương. Nước tương ở mỗi quốc gia có những hương vị và màu sắc đặc trưng do sự khác biệt về phương pháp chế biến và thành phần nguyên liệu. Tất cả tạo nên sự đa dạng về chủng loại của nước tương.

Giá trị dinh dưỡng

  • Nhiều báo cáo khoa học gần đây cho biết nước tương có lợi ích tiềm năng cho đường tiêu hóa vì quá trình lên men của nó có thể tạo ra một số carbohydrate giúp hỗ trợ sự phát triển của vi khuẩn thân thiện với ruột già.
  • Nước tương có nhiều vitamin B3 và một số chất khoáng cần thiết như sắt, phốt pho, mangan.
  • Nước tương có hàm lượng Natri cao, một chất cần thiết cho các hoạt động của cơ thể. Tuy nhiên, tránh việc dùng một lượng lớn cùng lúc để hạn chế nguy cơ huyết áp cao. Hàm lượng Natri có trong nước tương thấp hơn muối ăn nên có thể dùng trong các chế độ ăn uống lành mạnh với các loại thức ăn nguyên chất.

Người ta vẫn chưa thể xác định nước tương được du nhập vào Việt Nam từ khi nào. Tuy nhiên, theo ghi chép của sách Lịch sử nước tương từ năm 160 Công Nguyên đến 2012, của hai tác giả William Shurtleff và Akiko Aoyagi, được xuất bản bởi Soyinfo Center vào năm 2012, những nhà sư đến Việt Nam truyền bá Phật giáo vào khoảng thế kỷ 3 sau Công Nguyên đã dùng nước tương kèm với đậu hủ (trang 1602). Ở Việt Nam, nước tương được gọi với những cái tên khác nhau ở mỗi vùng miền. Người miền nam gọi là nước tương, hay tàu vị yểu. Tên gọi tàu vị yểu xuất phát từ những người gốc Triều Châu sinh sống tại Sài Gòn. Với người miền Bắc, khi nói đến nước tương sẽ nghĩ đến đặc sản tương bần, cũng là một loại nước chấm được lên men từ gạo nếp, đậu nành, muối và nước. Vì vậy, ở miền Bắc nếu muốn mua nước tương của người miền nam, thì phải gọi là xì dầu.

Bữa ăn gia đình của người Việt cũng mang đậm màu sắc văn hóa các vùng miền khác nhau, nên nước tương được sử dụng trong các bữa ăn ở mỗi nơi cũng khác nhau. Bữa ăn của người miền Bắc hay miền Trung thường có các món luộc và mắm mặn vì vậy nước tương được lựa chọn sử dụng thường có vị thanh. Còn người miền Nam với khẩu vị ưa thích là mặn mặn ngọt ngọt sẽ thường dùng loại nước tương đậm đặc để nêm nếm cho các món ăn. Nước tương chính là bí quyết để tạo nên mùi hương thơm nồng, màu sắc hấp dẫn và độ sánh sệt của các món ăn “bất hủ” của người miền Nam như cá lóc kho tộ, cá đồng nướng trui, thịt kho hột vịt, … Người Việt cũng thường dùng nước tương như là một gia vị chính cho các món ăn có nguồn gốc Trung Hoa. Nước tương còn được dùng kèm với đồ ăn. Cách đây vài thập niên, trong điều kiện kinh tế khó khăn của đa số người Việt, nước tương được xem như là một loại mỹ vị. Nước tương chan cơm trắng, hay bánh mì không chấm nước tương có thể sánh ngang với các món sơn hào hải vị của ngày nay. Vị mặn của nước tương đã trở thành những hương vị khó quên của một thời kỳ gian khổ và đi sâu vào tâm thức của nhiều người Việt. Mỗi khi nếm vị mặn của nước tương là mỗi lần ký ức năm nào hiện về với bao cảm xúc bồi hồi khó tả. Có lẽ cũng vì vậy, đối với nhiều người Việt xa xứ, vị mặn thơm nồng mùi đậu nành của nước tương là đại diện cho hương vị quê nhà, cho những kỷ niệm gắn liền với nơi quê cha đất tổ.

Nước tương mang nhiều ý nghĩa và giá trị tinh thần và vì vậy giá trị của nó đã vượt xa mọi loại nước chấm thông thường. Hình ảnh chén nước tương với vài lát ớt mỏng là không thể bỏ qua trong bữa cơm gia đình người Việt, và trở thành một nét văn hóa của người Việt trong cách dùng cơm với gia đình.

Cách bảo quản

  • Việc mở chai nước tương không làm giảm hương vị thơm ngon vốn có. Sau khi mở chai, nước tương sẽ dùng được lâu hơn nếu bảo quản trong tủ lạnh. Tránh để nước tương ở những nơi ẩm ướt và trực tiếp với ánh nắng mặt trời.

Chén nước tương được đặt chính giữa mâm cơm, cả nhà cùng chan cùng chấm, vừa ăn vừa trò chuyện, tuy bình dị nhưng lại vô cùng quý giá. Nước tương có vị dễ ăn và tạo cảm giác ngon miệng cho các món ăn nên dễ dàng được chấp nhận bởi mọi lứa tuổi và những người từ những nền văn hóa khác nhau. Vì vậy, có thể xem nước tương là chất xúc tác quan trọng để con người từ những thế hệ, dân tộc, vùng miền khác nhau đến gần nhau, tìm hiểu nhau thông qua ẩm thực.

Nước tương đích thực là một biểu tượng bất biến mang ý nghĩa kết nối tình yêu, là đại sứ hương vị truyền thống cuả nền ẩm thực Á Đông nói chung và Việt Nam nói riêng. Người lớn hay trẻ nhỏ đều thích ăn nước tương. Người phương Đông hay phương Tây cũng đều thích dùng nước tương đi kèm với đồ ăn và điều này trở thành một thói quen, một văn hóa trong cách ăn uống của người Việt và người Á Đông. Mặc dù nước tương được sản xuất theo những cách khác nhau và có hương vị khác nhau trong mỗi quy trình, nhưng mỗi loại đều có những hương vị đặc trưng riêng. Dù thế nào, một loại nước tương ngon sẽ luôn đảm bảo độ sệt vừa phải và sở hữu hương vị đậu nành lên men điển hình.

This content is also available in: English

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan

This content is also available in: English