Gìn Giữ Văn Hoá Việt Thông Qua Hương Vị Đậm Đà Của Tô Phở Tại Hải Ngoại

Trong hơn 20 năm, Tuấn Võ đến quán ăn của mình lúc 8 giờ sáng để chuẩn bị mọi thứ sẵn sàng trước khi vị khách đầu tiên đến vào khoảng 11 giờ. Khi quán đóng cửa và nhân viên đã về, ông ở lại và tiếp tục thu xếp công việc cho ngày hôm sau. Nước phở của ông phải mất sáu giờ đồng hồ để nấu. Đó là chưa kể thời gian ngâm và rửa xương trong giấm để loại bỏ cặn bã cho nước dùng trong hơn. Khi nồi nước sôi liu riu, ông vớt bọt, điều chỉnh lửa cho hợp lý rồi nêm nếm lại nhiều lần. Cuối cùng, khi tất cả những việc đó đã hoàn thành, ông về nhà lúc 2 giờ sáng để chợp mắt một chút. Bốn tiếng sau, một ngày khác bắt đầu.

Năm 1988, ông Tuấn đặt chân đến Canada sau ba năm sống tại một trại tị nạn ở Malaysia. Cùng với vợ và một người em họ của mình, ông đã mở cửa hàng Phở Tiến Thành vào năm 1995. Kể từ đó, địa điểm này đã trở thành một quán ăn Việt Nam lâu đời trên đường Ossington. Quán được giới thiệu trên các tờ báo địa phương, sách hướng dẫn du lịch và còn được cho là quán yêu thích của Sursur Lee (một đầu bếp nổi tiếng ở Canada).

A sign above a store in a brick building

Description automatically generated
Photo Samuel C via Yelp

Trong khi khu vực này đã thay đổi rất nhiều trong những năm qua, với các quán bar và nhà hàng thời thượng mọc lên, thực khách vẫn quay trở lại quán để thưởng thức nước dùng đậm đà, sự kết hợp hoàn hảo của xương bò và thịt trong một hỗn hợp gia vị cầu kì. Ông Tuấn trân trọng công thức gia truyền do thầy dạy phở của mình để lại, chú ý đến từng chi tiết nhỏ: tô để phở lúc nào cũng phải nóng và nước dùng không được chín quá, dù chỉ một phút.

Nhưng thành phần quan trọng nhất? Ông Tuấn tự hào nói: “Phải luôn nấu bằng cái tâm và trái tim.”

Danh tiếng toàn cầu của phở

Ông Tuấn là một trong số những người đến Canada trong làn sóng người Việt nhập cư sau này.

Nghe lời khuyên từ một nhà từ thiện của Liên Hiệp Quốc, ông học mọi thứ có thể về kinh doanh nhà hàng trong thời gian ở trại tị nạn. Trước khi định cư ở Toronto, ông sống ở Edmonton, nơi ông học việc tại một số nhà hàng Hoa, tận dụng những kỹ năng có được trong trại và kinh nghiệm phục vụ tiệc cưới ở Việt Nam. Năm 1995, Phở Tiến Thành ra đời, vì tình yêu của vợ ông với món phở.

A bowl of food on a plate

Description automatically generated
Photo Allie B via Yelp

Vào thời điểm đó, phở không còn là món xa lạ với người dân Toronto. Năm 1987, thậm chí còn có “bảng chú giải cho những ai không biết sự khác biệt giữa ‘Bò’ và ‘Phở ’” (mặc dù cách viết của “bánh phở” bị sai) trong một bài báo của tờ Toronto Star.

Theo Tiến sĩ Erica J Peters, người điều hành tổ chức những nhà sử học ẩm thực Bắc California và tác giả cuốn sách Khẩu vị và khát vọng ở Việt Nam: Thức ăn và đồ uống trong thế kỷ 19, cuộc di cư của người Việt đến Bắc Mỹ vào những năm 70 đã làm cho phở trở nên phổ biến ở phương Tây. Bà Erica cũng lưu ý rằng nỗi nhớ về một thời thuộc địa đã khơi dậy mối quan tâm đến một vùng “Đông Dương kì bí” và truyền cảm hứng cho các nhà hàng cao cấp ở New York để đầu bếp đưa hương vị các món đặc sản Việt Nam, bao gồm phở, vào thực đơn.

Phở trong công thức đặt tên quán ăn Việt

Khi được khán giả quốc tế biết đến nhiều hơn, “phở” đã trở thành danh từ quen thuộc giúp các nhà hàng thể hiện phong cách Việt Nam của mình. Nhiều doanh nhân nhập cư đã áp dụng công thức đặt tên: “phở”, theo sau là một con số, tên của họ hoặc một ai đó quan trọng, mặc dù phở chỉ chiếm một phần nhỏ trong thực đơn nhiều trang của quán. Trong khi đó, ở Việt Nam, các quán phở chỉ bán phở mà thôi.

A car parked on a city street

Description automatically generated
Một nhà hàng Việt Nam ở Paris. Photo by Rungbachduong via Wikimedia

Bà Andrea Nguyễn, tác giả sách nấu ăn và nhà văn chuyên về ẩm thực ở Bắc California, cho rằng cách đặt tên này có mục đích tiếp thị. Các nhà hàng ở nước ngoài muốn thu hút khách hàng bằng món ăn mang tính biểu tượng nhất của Việt Nam và hấp dẫn được số đông. Điều này giải thích rằng thực đơn của họ thường phong phú hơn, bao gồm cả bún và cơm tấm. Bà Andrea là tác giả của sáu cuốn sách dạy nấu ăn, một trong số đó có tên là The Pho Cookbook.

Quả thật như vậy, theo tiến sĩ Laura Carlson, một nhà sử học công tác tại New York và Toronto, người dẫn chương trình và nhà sản xuất điều hành của podcast The Feast, việc các nhà hàng kinh doanh ẩm thực của một nền văn hoá nhưng lại nằm ở địa điểm có một nền văn hoá khác là chuyện rất thường thấy. Khi đó các nhà hàng này sẽ tiếp cận khách hàng xung quanh bằng cách quảng bá món ăn nổi tiếng nhất của dân tộc mình.

Bà Laura nói thêm: “Đây là một chiến thuật đã được sử dụng từ lâu trong các cửa hàng taco của Mexico hoặc những nơi bán bánh xếp Jamaica. Thông thường các chủ nhà hàng sẽ đưa món ăn nổi tiếng nhất hoặc quen thuộc nhất trong thực đơn của họ vào tên nhà hàng để đảm bảo rằng mọi người biết món ăn mang tính biểu tượng này được phục vụ ở đó. Có nhiều trường hợp ẩm thực một quốc gia trở nên phổ biến chỉ vì một món ăn đột phá. Món ăn này dần dần trở thành điểm mở đầu, thúc đẩy mọi người tìm hiểu thêm về nhiều món khác của nền ẩm thực đó.”

Phở và bản sắc dân tộc

Ở Việt Nam, nhiều quán ăn đơn giản chỉ là nơi cho ta no bụng. Vào bữa sáng hôm nay, chúng ta đến một quán phở để ăn phở, hay ngày hôm sau ta chuyển sang một quán cơm tấm để đổi món. Ở Việt Nam, món ăn Việt chỉ là… món ăn.

Tuy nhiên, quán ăn Việt Nam ở nước ngoài là biểu tượng của một nền văn hóa và truyền thống dân tộc. Vì vậy, phở trở thành hiện thân của bản sắc Việt Nam, theo lập luận của ông Tú Trần, ứng cử viên tiến sĩ tại Khoa Nghiên cứu Văn hóa và Ngôn ngữ Hiện đại ở Đại học Alberta. Sự nổi bật của “phở” trong tên nhà hàng, cùng với các dấu hiệu ngôn ngữ và hình ảnh khác, gợi lên cảm giác quê hương thân thuộc cho những người Việt nhập cư, đồng thời giới thiệu ẩm thực Việt với bản chất là một sản phẩm văn hóa cho những ai không phải là người Việt.

Món ăn Việt ngoài phở

Dzô Việt Eatery là nhà hàng mới nhất trong bối cảnh ẩm thực Việt Nam tại Toronto. Ở thực đơn của họ, bạn không thể tìm thấy phở. Thay vào đó là món “photien dac biet”, dựa trên món poutine yêu thích của Canada, gồm khoai tây chiên được phục vụ với thịt bò thái lát, nước sốt hương vị phở, húng quế và hành phi. Bạn cũng sẽ thấy các sáng tạo hiện đại khác, chẳng hạn như taco Việt và lantern dragon (một loại cocktail với thanh long làm chủ đạo), cùng các món ăn thường gặp của các vùng miền (thịt nướng và bò xào sả Hà Nội).

A bowl of food on a plate

Description automatically generated

“Photien dac biet”, dựa trên món poutine yêu thích của Canada, gồm khoai tây chiên được phục vụ với thịt bò thái lát, nước sốt hương vị phở, húng quế và hành phi. Photo Dzô Viet Eatery

Quán ăn này là đứa con tinh thần của David Tống và Jackson Mou, hai chàng trai mong muốn mang văn hóa “nhậu” đến Toronto, bao gồm việc uống rượu bia với bạn bè trong khi thưởng thức các món ăn đường phố. “Một-Hai-Ba-Dzô!” tương đương với “Cheers!”, âm thanh của niềm vui và tình bạn thân thiết mà người ta thường bắt gặp trên đường phố Việt Nam đông đúc.

A picture containing indoor, table, sitting, computer

Description automatically generated
Lantern dragon cocktail. Photo Dzô Viet Eatery

Jackson, người quản lý marketing và kinh doanh của Dzô Việt cho biết: “Rất nhiều nhà hàng Việt Nam ở Toronto phục vụ phở và chúng tôi muốn không muốn làm giống vậy vì ẩm thực Việt Nam có rất nhiều món khác ngoài phở”.

Trong khi đó, cộng sự của anh, David, phụ trách công thức nấu ăn và phát triển thực đơn, lấy cảm hứng từ người mẹ quá cố của mình. Bà được biết tới với cái tên thân thương là Mama 9. Bà sở hữu một vài nhà hàng ở Toronto trước khi qua đời, để lại cho anh một cuốn sổ công thức nấu ăn mà anh vẫn tiếp tục trân trọng. David và Jackson đã biến tấu các món ăn, hiện đại hóa cách trang trí, trình bày nhưng vẫn giữ nguyên hương vị cốt lõi, bày tỏ lòng kính trọng đối với Mama 9 và các món ăn đa dạng trong từng vùng miền của Việt Nam.

Không có quá khứ làm sao có được tương lai

Đã qua rồi cái thời mà ẩm thực Việt Nam được coi là xa lạ và từ “phở” cần được in nghiêng trên báo chí nước ngoài. Những người đam mê ẩm thực như ông Tuấn và Mama 9 đã chịu đựng gian khổ và tôn vinh truyền thống dân tộc, chia sẻ một mảnh nhỏ của Việt Nam đến một nơi cách xa đất nước ấy nửa vòng trái đất. Họ đã đào tạo ra một thế hệ những cá nhân sành ăn với khẩu vị toàn cầu để có thể nhận ra một tô phở ngon khi họ được nếm thử. Họ cũng đã mở đường cho David, Jackson và những người tiên phong tham vọng khác, để họ tự do thể hiện bản thân trong hành trình ẩm thực Việt Nam mở rộng phạm vi tiếp cận khán giả thế giới.

Ở Việt Nam, bối cảnh ẩm thực liên tục thay đổi để phản ánh sự cởi mở của người dân với những ý tưởng và cuộc phiêu lưu mới. Không có lý do gì mà cộng đồng Việt Nam tại hải ngoại cũng không thể làm vậy. Phở luôn giữ một vị trí quan trọng trong lòng chúng ta, cho dù ở dạng truyền thống hay hoá thân thành nước sốt trên poutine.

This content is also available in: English

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan

Đóng Góp Độc Đáo Của Việt Nam Cho Nền Ẩm Thực Toàn Cầu

Có hai luồng văn hóa chính đã ảnh hưởng đến sự phát triển của ẩm thực Việt Nam trong lịch sử. Nhiều...

Nguồn Gốc Các Món Xôi

Xôi là một từ chung để mô tả các món ăn nấu từ gạo nếp. Theo giáo sư Nguyễn Hùng Vỹ,...

Nuôi Con Đa Văn Hóa

"Cô gầy dựng cuộc đời ở Canada bằng hai bàn tay...

Cà Phê Giảng – Huyền Thoại Cà Phê Trứng Nức Lòng Người Hà Nội

Tôi ghé thăm Hà Nội vào những ngày mùa đông, trời se se lạnh. Bầu không khí phản phất chút mưa...

Các Loại Mắm Đặc Sản Việt Nam Ăn Là Ghiền!

Mắm là một đặc sản của người Việt và dù khá nặng mùi, kén người ăn, thế nhưng một khi đã...

Ontario chi trả chi phí dịch vụ y tế COVID-19 cho người không có bảo hiểm

Trước tình hình COVID-19 tiếp tục lan rộng và số ca mắc bệnh ở Ontario tăng lên nhanh chóng từng ngày, Ontario...

This content is also available in: English