Bí Ẩn Câu Chuyện Ít Người Biết Đằng Sau Bản Dạ Cổ Hoài Lang

Dù đã ra đời 100 năm trước đó, Dạ cổ hoài lang vẫn luôn trường tồn trong trái tim của người Việt bởi giai điệu, ca từ và đặc biệt là câu chuyện cảm động đằng sau.

“Từ là từ phu tướng
Báu kiếm sắc phán lên đàng
Vào ra luống trông tin nhạn
Năm canh mơ màng
Em luống trông tin chàng
Ôi gan vàng thêm đau…”

Mỗi lần giai điệu da diết, khắc khoải của bản Dạ Cổ Hoài Lang ngân lên, người ta không thể không hình dung đến hình ảnh “vọng phu” đầy xúc động, để rồi thương xót khôn nguôi người vợ nhớ chồng lúc đêm về.

Dạ cổ hoài lang là một bản nhạc cổ được chấp bút bởi cố nhạc sĩ Cao Văn Lầu – tức Sáu Lầu, một người con của đất Long An, sau đến lập nghiệp tại Bạc Liêu. Ông Sáu Lầu là một trong những môn đệ giỏi về nhạc lễ của nhạc sư Lê Tài Khị với khả năng sử dụng rành rẽ đàn tranh, cò, kìm và trống lễ. Nhắc đến ông, người ta nhớ ngay đến bản Dạ cổ hoài lang, được xem là tiền thân của vọng cổ ngày nay, và cũng là niềm tự hào của người dân Nam Bộ.

Câu chuyện cảm động sau bản dạ cổ

Ít ai biết, đằng sau tiếng lòng của người phụ nữ “hoài lang” là cả một tấm lòng đáng trân quý của người chồng thương vợ mà sáng tác nên bản nhạc cổ bất hủ.

Trong một lần tâm sự người bạn tri âm, ông Cao Văn Lầu đã bộc bạch rằng:

Tôi đặt bài này bởi tôi rất thương vợ. Năm viết bản Dạ cổ hoài lang, tôi đã ăn ở với vợ tôi được 3 năm mà không có con. Tam niên vô tử bất thành thê. Vợ chồng ăn ở với nhau trong 3 năm, vợ không sinh con, chồng được quyền bỏ để cưới người khác hầu có con nối dõi tông đường. Thời phong kiến có những quan niệm chưa đúng. Người ta cho rằng vợ chồng không sinh con là do lỗi của người đàn bà.

Tiếng ra, tiếng vào của gia đình buộc tôi phải thôi vợ, nhưng tôi không đành. Tôi âm thầm chống lại nghiêm lệnh của gia đình, không đem vợ trả về cho cha mẹ mà đem gởi đến một gia đình có tấm lòng nhân hậu, xót thương cho vợ chồng tôi gặp phải cảnh đau lòng mà cho ở đậu qua ngày, với hy vọng vợ chồng tôi sẽ có con và chiến thắng cái quan niệm khắc nghiệt, lạc hậu, chịu ảnh hưởng nặng đạo lý thời phong kiến”. 

Rồi trong những “Đêm đông gối chiếc cô phòng”, ông Sáu với tâm tư nặng trĩu chỉ biết gửi lòng mình hòa vào tiếng đàn, thổ lộ với đêm đen nỗi lòng hiu hắt. Ông không thôi nghĩ đến và thấu hiểu cho nỗi niềm đau xót người vợ hiền. Xót cho hoàn cảnh ngang trái của chính mình, thương cho người đầu ấp tay gối nay phải xa cách vì định kiến, ông đã viết nên bản Dạ cổ hoài lang.

Nếu chỉ đơn giản là nỗi lòng của người phụ nữ “đêm khuya nghe tiếng trống nhớ chồng” thì dạ cổ hoài lang cũng đã đủ đi vào lòng người rồi. Nhưng khi vỡ lẽ ra câu chuyện đằng sau bản dạ cổ, người ta lại càng không khỏi cảm động và xót xa cho hoàn cảnh của đôi phu thê ấy.

Dạ cổ hoài lang – di sản mang tính biểu tượng của người dân Nam Bộ

Và như để chứng minh cho câu nói trời không phụ lòng người, về sau vợ chồng ông cũng được tái hợp và có với nhau 7 người con. Nhưng có lẽ, cả nhạc sĩ Cao Văn Lầu và người vợ của mình cũng không thể ngờ rằng, “đứa con tinh thần” của họ đã nhanh chóng phát triển, trở thành niềm tự hào, thành một thứ di sản mang tính cộng động của không chỉ người dân Nam Bộ.

Dạ cổ hoài lang sớm chinh phục người nghe vì nó là kết tinh của một tài năng cổ nhạc và tâm hồn mẫn cảm, tình yêu cao cả vượt qua lẽ thường của người sáng tác. Bản nhạc tâm sự nỗi buồn chia ly này cũng là khởi đầu cho sự nghiệp viên mãn của  cố nhạc sĩ. Tính đến nay, bài dạ cổ đã có tồn tại hơn một thế kỷ và được trình diễn rộng rãi ở khắp các sân khấu lớn nhỏ. Theo Trần Phước Thuận nhận xét: “Bản Dạ cổ hoài lang không dừng lại ở nguyên dạng như các bản nhạc cổ khác mà dần dần biến đổi hình thức, phát triển thành bản Vọng cổ làm thay đổi một phần lớn bộ mặt cải lương”. Không chỉ vậy, Dạ cổ hoài lang còn là nguồn cảm hứng cho nhiều tác phẩm nổi tiếng khác như Tân cổ giao duyên (Viễn Châu), Đêm Gành Hào nghe điệu hoài lang (Vũ Đức Sao Biển),…

Mỗi tác phẩm nghệ thuật đều có một số phận riêng. Với Dạ cổ hoài lang, số phận của nó được định đoạt một phần là bởi câu chuyện cảm động mà nó truyền tải.

This content is also available in: English

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan

Bước chuyển mình của ngành bán lẻ trong mùa dịch

BY THE CANADIAN PRESS Đăng ngày Thứ năm, 7/5/2020, lúc 5:04:21 P.M. Toronto - Những khách...

Bye-bye bears: Calgary Zoo returning pandas to China due to bamboo barriers

Reported by: The Canadian Press CALGARY — The Calgary Zoo will be returning two giant pandas on loan from China because the...

Món Ăn Việt Nghe Tên “Hết Hồn” Nhưng Khi Ăn “Hết Mình” Là Vì…

Ẩm thực Việt Nam đa dạng từ món ăn đến cả tên gọi. Nếu tìm hiểu kỹ bạn sẽ thấy cách...

Sự Cầu Kỳ Và Tinh Tế Vẹn Nguyên Trong Bát Canh Bóng

Nếu có dịp tìm hiểu nhiều về ẩm thực của Hà...

Bún Chả Và Bún Thịt Nướng, Những Điểm Khác Nhau Chưa Chắc Ai Cũng Biết!

Bún chả hay bún thịt nướng đều được xem là những món ăn đặc trưng cho văn hóa ẩm thực của...

Tour Du Lịch Nông Trại Đà Lạt Thu Hút Hàng Triệu Khách Du Lịch Đến Việt Nam

Các thành phố nghỉ dưỡng như Đà Lạt tiếp tục nỗ lực thu hút cầu du lịch với hàng loạt các...

Lễ Chùa Đầu Năm

Trong những ngày đầu năm mới, đi lễ chùa với mong muốn cầu một năm mới bình an, sung túc cho gia đình...

This content is also available in: English