Home Con Người Bàn Chuyện Kinh Doanh Cùng Shark Hưng

Bàn Chuyện Kinh Doanh Cùng Shark Hưng

Trong kinh doanh, thách thức chính là cơ hội

-

- Advertisement -

Doanh nhân Phạm Thanh Hưng, Phó Chủ tịch Hội đồng quản trị (PCT.HĐQT) của tập đoàn bất động sản CenGroup, một doanh nghiệp bất động sản hàng đầu Việt Nam, cũng là một trong bốn vị “shark” quyền lực trong chương trình Shark Tank Việt Nam. Shark Hưng được nhiều khán giả truyền hình yêu mến bởi phong cách hào hoa, gần gũi với những phát ngôn tuy hài hước nhưng mang tính định hướng cao và truyền cảm hứng sâu sắc đến giới trẻ, đặc biệt là những start-up còn đang “loay hoay” trên con đường tạo dựng sự nghiệp của mình.

Culture Magazin đã có buổi trò chuyện ngắn cùng Shark Hưng để lắng nghe anh chia sẻ về kinh nghiệm trên thương trường và lời khuyên đối với các start-up cũng như đối với các doanh nhân nước ngoài trước cuộc hành trình tiến vào thị trường Việt Nam.

Anh có thể chia sẻ thêm về những đam mê của mình và anh đã đánh đổi những gì cho những đam mê đó?

Nhiều lắm. Và cứ mỗi thời kỳ thì lại có những đam mê riêng. Hồi nhỏ thì mê đọc sách, mê đến nỗi mang cả sách, cả truyện vào nhà vệ sinh ngồi đọc. Mà cái nhà vệ sinh trước đây ở Việt Nam thì các bạn biết là nó hôi và bẩn cỡ nào. Lớn lên thì mê đi du lịch, và có bao nhiêu tiền là tiêu hết cho những chuyến đi, cả trong và ngoài nước. Đến nay, tôi cũng đi được khoảng trên 40 quốc gia. Còn Việt Nam thì có thể nói là đã đi hết các tỉnh thành và các điểm cần đến, kể cả biên giới, núi cao, hải đảo. Tôi đã từng đến quần đảo Trường Sa, đảo Bạch Long Vĩ, và nhiều điểm tiền tiêu của Việt Nam. Còn khi trưởng thành, tức là ở tuổi ngoài 35, thì đam mê kinh doanh, theo đuổi sự thành công và làm được những điều mới mẻ. Đánh đổi ư, tôi không nghĩ đó là sự đánh đổi gì cả, vì tôi toàn đam mê những thứ tốt mà.

Anh có thể chia sẻ về lần đầu thất bại của anh khi tự mở công ty riêng. Nguyên nhân gì khiến anh thất bại và anh đã rút ra được bài học gì từ đó?

Đó là khi tôi đã thôi làm việc ở cơ quan nhà nước, ra ngoài làm việc ở cty tư nhân khoảng hơn 2 năm thì quyết định mở cty riêng. Làm trong lĩnh vực tư vấn và đầu tư nước ngoài.

Tôi không coi đó là thất bại, thậm chí phải nói rằng đó là một công ty thành công. Tôi có nhiều đối tác nước ngoài, đã tư vấn và góp phần đưa nhiều thương hiệu rất lớn trong các lĩnh vực Hàng không (VJA), Xe hơi (Honda), Máy móc thiết bị (Komatsu) và cả Ngân hàng (HSBC) về Việt nam. Trong số nhân viên của tôi lúc đó, có cả những chuyên gia người Mỹ, Úc và trước đó chục năm, họ là Sếp của tôi ở các công ty đa quốc gia.

Tôi quyết định dừng lại vì lý do chính là vấp phải rào cản về quy mô, rất khó tìm được người giỏi làm thuê cho mình. Vì làm tư vấn là một loại Self-Employed. Chỉ nên làm Free-Lancer thì hợp lý. Và một phần lý do nữa, là khi đó Việt Nam đã mở cửa, nên tôi nhìn thấy nhiều cơ hội làm đầu tư hơn là chỉ làm tư vấn đầu tư, vì vậy tôi dừng công ty này lại và chuyển sang lĩnh vực Bất động sản, như là một cái duyên.

Shark Hung. Photo by Quang Minh
Shark Hung. Photo by Quang Minh
Đối với những sinh viên tài năng vừa tốt nghiệp, theo anh, việc đi làm cho các công ty hay các tập đoàn lớn so với việc tự mở doanh nghiệp riêng, đâu là sự lựa chọn tốt?

“Sinh viên tài năng” và “doanh nhân thành đạt” là hai khái niệm không phải lúc nào cũng đồng hành. Thậm chí, còn có vẻ trái ngược nhau. Những sinh viên tài năng, thường được đánh giá trên điểm số, và chỉ giỏi về chuyên môn ngành học của mình, hơn nữa còn tuỳ theo lĩnh vực. Chẳng hạn các bạn học các ngành khoa học cơ bản, hay những ngành về lý luận, thậm chí là những ngành về tâm lý hay xã hội học…khởi nghiệp thường khó hơn những bạn học ngành kinh tế, quản trị kinh doanh. Nhưng nhìn chung, thì tôi khuyên các bạn sinh viên khi mới ra trường, nên đi làm việc cho một vài công ty, không nhất thiết phải là những tập đoàn lớn, nhưng đây là thời gian rất quan trọng để các bạn tích luỹ kinh nghiệm thực tế, và có thể, thì có chút vốn nhỏ ban đầu. Hãy tranh thủ học thêm những khoá ngắn hạn thiết yếu, và đặc biệt học hỏi từ thực tế. Hãy quan sát và đặt mình vào vị trí CEO hay lãnh đạo của công ty đó, rồi thử “tập sự” giải quyết những vấn đề đó.

Anh từng có lời khuyên cho các start-up rằng nên xuất phát từ ý tưởng “khởi nghiệp” là tạo ra những giá trị mới cho xã hội, hơn là làm những gì đã có. Điều đó có giống như là trở thành người tiên phong trong một lĩnh vực nào đó không? Và các start-up cần chuẩn bị những gì trước những thử thách và khó khăn để không phải chịu cảnh “chết yểu”?

Startup, bản thân nó đã có nghĩa là phải sáng tạo, phải khác biệt, phải mới mẻ. Khác với Lập nghiệp hay Kế nghiệp, thì Khởi nghiệp là phải Khởi tạo ra một nghề nghiệp (công việc, mô hình kinh doanh) mới, và thường là trong lĩnh vực công nghệ. Ở Việt Nam, do một thời gian dài, thuật ngữ khởi nghiệp được hiểu chung như là một bạn trẻ bắt đầu ra trường và làm một cái gì đó cho riêng mình, chẳng hạn mở công ty riêng. Gần đây, để tránh nhầm lẫn, thì thuật ngữ “Khởi nghiệp đổi mới sáng tạo” đã được sử dụng. Nhưng theo tôi, thì không cần thiết. Vì như trên đã nói, chỉ cần dùng “Khởi nghiệp” là đủ. Khởi nghiệp nói riêng, và lập nghiệp nói chung, cần có sự chuẩn bị kỹ càng. Nhưng khác với lập nghiệp – còn có nhiều thông tin ngành, thông tin thị trường để đối chiếu, so sánh hoặc ít nhất là cũng có những bài học hay mô hình để tham chiếu – thì khởi nghiệp gần như các bạn đều phải thử. Mọi tính toán, suy luận ban đầu có thể hoàn toàn sai. Và trên toàn cầu và ở cả những nước được mệnh danh là “quốc gia khởi nghiệp” thì tỷ lệ thành công cũng không cao.  Vì vậy, bạn cần chuẩn bị một tinh thần, một nguồn lực để đối mặt với kịch bản xấu nhất. Lời khuyên của tôi là: Think Big, Do Small – Suy nghĩ lớn lao, nhưng hãy hành động từ những bước nhỏ nhất.

Nhà đầu tư của chương trình Shark Tank, Robert Herjavec, có chia sẻ về bí quyết thành công là học cách bán hàng, một kỹ năng mà mọi người đều cần phải có. Anh nghĩ sao về điều này? Làm sao để trau dồi kỹ năng bán hàng?
Shark Hung hanged out with his kids.  Photo by Quang Minh
Shark Hung hanged out with his kids. Photo by Quang Minh

Ai cũng phải bán một cái gì đó. Ngoài việc bán hàng một cách đơn thuần, thì ngay việc đi làm, đó là khi chúng ta “bán” đi sức lao động, thời gian, trí tuệ, kinh nghiệm… của mình cho người mua – là chủ doanh nghiệp hay người sử dụng lao động. Trong cuộc sống, việc giao tiếp hàng ngày cũng là một cách “bán” đi những thông điệp để đổi lại những giá trị mà chúng ta mong muốn. Vì vậy, kỹ năng bán hàng là thiết yếu cho cuộc sống hiện đại, chứ không chỉ trong kinh doanh. Kỹ năng đó là phải làm thế nào để cho sản phẩm/ dịch vụ mình cần bán tìm đến đúng người cần mua, và làm sao để giá trị phải luôn tương xứng hoặc tốt hơn giá cả. Đây là những vấn đề mấu chốt. Còn những kỹ năng như là nắm bắt tâm lý khách hàng, hay là “hót hay”, hoặc sử dụng những đòn tâm lý để chốt deal với khách chỉ là xảo thuật, đôi khi cũng có tác dụng trong những tình huống cụ thể, nhưng theo tôi thì sẽ không lâu bền nếu các các bạn không định vị đúng và không mang lại giá trị thực sự cho khách hàng. Trong quan hệ xã hội, và cả trong quan hệ gia đình, vợ chồng, thì kỹ năng “bán” cũng hết sức cần thiết. Chỉ khác là đơn vị trung gian trao đổi giá trị ở đây có thể không phải là bằng tiền mà thôi. Chủ đề này, nếu có dịp, xin được mạn đàm vào lúc khác.

Có lần anh nói rằng: “Làm kinh doanh đừng chỉ chăm chăm nghĩ đến tiền. Tiền là công cụ, không phải là mục đích. Khi bạn tạo ra giá trị cho cộng đồng, lợi ích cho khách hàng, tiền tự nhiên sẽ đến” Có phải anh đang nói đến doanh nhân cộng đồng, và có phải đó là cách để đạt được sự thành công lâu dài và bền vững?

Không hẳn chỉ là doanh nhân cộng đồng, mà mọi doanh nhân đều phải quan tâm đến giá trị mình mang lại cho khách hàng, cho xã hội và cho cộng đồng, thì việc kinh doanh mới bền vững. Vì nếu mục tiêu là tiền, mà không quan tâm đến giá trị thì trước sau cũng sẽ thất bại hoặc hạn chế sự phát triển của doanh nghiệp.

Anh từng thú nhận mình không phải là người điều hành giỏi, cũng không thể chi tiết, sâu sát trong việc triển khai công việc cụ thể, nhưng lại thừa ý tưởng, vì vậy anh đã lựa chọn giao những ý tưởng của mình cho người khác thực hiện. Vậy những tiêu chí để anh “chọn mặt gửi vàng” là gì?

Tôi thảo luận với những cộng sự của mình về những ý tưởng đó. Chủ yếu là ngay trong các công ty thành viên của tập đoàn CenGroup. Rồi các bạn CEO sẽ cùng lập nhóm taskforce để triển khai. Và trong nhiều trường hợp khác, các bạn start-up đã có những doanh nghiệp của mình, nhưng tôi thấy họ đang đi vào những lối mòn cũ, và tôi đưa ra ý tưởng để họ thay đổi mô hình kinh doanh của mình.

Những người để tôi lựa chọn là những người có khả năng “manage” (không biết dùng từ nào trong tiếng Việt cho chính xác), nhưng tóm lại là có khả năng hành động, sử dụng những nguồn lực hữu hạn một cách hiệu quả, để biến ý tưởng thành hiện thực.

Shark Hung in a meeting of the company. Photo courtesy of Pham Thanh Hung.
Shark Hung in a meeting of the company. Photo courtesy of Pham Thanh Hung.
Trong quan hệ hợp tác, việc xảy ra những mâu thuẫn hay xung đột là khó tránh khỏi. Anh sẽ làm gì khi những việc như vậy xảy ra?

Thảo luận trên tinh thần vì mục tiêu chung. Khi chúng ta mâu thuẫn, hãy nghĩ về lý do tại sao chúng ta bắt đầu. Cố gắng tìm xem Cái gì sai, chứ không nói Ai sai. Và cuối cùng, nếu không giải quyết được, thì thường là tôi sẽ “nhường” để chấm dứt, dành thời gian, tâm sức làm việc khác.

Xung quanh chương trình “Thương vụ bạc tỷ”, anh đánh giá thế nào về các start-ups Việt Nam?

Qủa thực, đây là điều tôi rất trăn trở. Chưa bao giờ, phong trào start-up lại nóng như vậy. Đâu đâu cũng nói về Start-up, về cách mạng công nghiệp 4.0, về đổi mới sáng tạo… Nhưng dường như, tất cả mới chỉ là phong trào. Còn thực chất, thì những start-up thành công còn rất ít ỏi. Nguồn lực dành cho Start-up xét trên mọi góc độ còn rất thiếu. So với các nước phát triển, thì Start-up Việt Nam khó khăn hơn, không chỉ là môi trường kinh doanh, những điều kiện nền tảng cho Start-up như những vườn ươm lò ấp, đội ngũ mentor, coaching cũng thiếu và không sẵn sàng… thành ra các bạn phải tự mò mẫm rất nhiều. Đó là môi trường bên ngoài, còn tự thân, thì nhiều Start-up Việt Nam cũng không được trang bị những kiến thức kinh doanh, kiến thức quản trị doanh nghiệp nên rất lúng túng, thành ra, các bạn mất rất nhiều công sức cho việc quản trị, thay vì tập trung phát triển sản phẩm, và tìm kiếm thị trường. Nếu quan sát, chúng ta cũng dễ dàng thấy rằng, những start-up được đầu tư trong chương trình Sharktank Việt Nam phần đông được đào tạo nước ngoài, hoặc đã sống, làm việc ở nước ngoài nay về Việt Nam khởi nghiệp, hoặc có partner là người nước ngoài…

Việc nên hay không nên mua bất động sản ở Việt Nam luôn là những băn khoăn của nhiều người Việt đang sinh sống tại nước ngoài. Là một” ông trùm” về bất động sản (BĐS) Việt Nam, anh có suy nghĩ thế nào?

Việt Nam đang là một đất nước phát triển mạnh mẽ với tỷ lệ tăng trưởng cao hàng năm, cộng với những chính sách thu hút đầu tư nước ngoài hấp dẫn khiến nguồn vốn FDI và Kiều hối đổ về nước rất lớn. Vì vậy, nếu muốn tìm kiếm những cơ hội đầu tư BĐS sinh lời cao thì Việt nam đang là một điểm nóng. Nhưng trong kinh doanh, lợi nhuận cao luôn đi liền với rủi ro. Và có thể đó chính là lý do khiến kiều bào băn khoăn. Lời khuyên của tôi là: hãy tìm hiểu và cập nhật những thông tin về thị trường, chính sách mới nhất, thông qua những đơn vị tư vấn chuyên nghiệp và uy tín. Vì nếu quá cẩn trọng hay băn khoăn, thì việc mất đi những cơ hội vàng cũng là những rủi ro lớn.

Được biết anh có những tiêu chuẩn vàng đối với việc mua hay là đầu tư bất động sản. Đây cũng là điều mà nhiều người Việt. sinh sống tại nước ngoài quan tâm. Anh có thể chia sẻ về những tiêu chuẩn này?  Tiêu chí để chọn lựa cho việc mua để ở và để đầu tư có khác nhau không, và khác như thế nào?

Trước hết phải xác định rõ mục đích mua BĐS để làm gì. Nếu mua để ở, thì điều quan trọng là thuận tiện cho cuộc sống và vừa túi tiền. Còn nếu mua để đầu tư, thì mục đích và khẩu vị đầu tư của bạn là gì? Chẳng hạn như tiền dư giả, có thể đầu tư lâu dài thì nên đầu tư mạo hiểm hơn, với tỷ suất sinh lời kỳ vọng cao hơn. Nhưng nếu tiền vay, hoặc huy động, thì phải an toàn hơn, có thanh khoản tốt, và đặc biệt là phải có khả năng khai thác để tạo dòng tiền để bù đắp chi phí vốn. Việc tính toán tương quan giữa giá trị khai thác hoặc giá trị sử dụng của một BĐS so với suất đầu tư, và so với các cơ hội khác luôn là một chìa khoá để đánh giá tiềm năng của một BĐS. Hiện nay, ở Việt nam, hiệu quả khai thác BĐS (yield) đang tăng khá nhanh và điều này sẽ còn hấp dẫn các nhà đầu tư hơn nữa. Điều cuối cùng, là so với với các nước trong khu vực, Việt Nam là một thị trường mới nổi, đang còn rất nhiều tiềm năng, BĐS đắt so với thu nhập của người dân, nhưng rẻ so với thu nhập của các nước phát triển, trong đó có kiều bào.

A day of Shark Hung. Photo by Quang Minh.
A day of Shark Hung. Photo by Quang Minh.
Anh có dự đoán gì về tình hình kinh tế Việt Nam trong năm 2019? Và sẽ có những biến động như thế nào trong thị trường bất động sản Việt Nam? Những yếu tố nào đã ảnh hưởng đến thị trường này?

Tôi nghĩ rằng, năm 2019 sẽ là một năm tăng trưởng ổn định, tiếp nối một chu kỳ thành công của Kinh tế Việt Nam. Trong đó, những lĩnh vực như là bán lẻ, hay sản xuất công nghiệp, logistics sẽ tăng trưởng tốt. BĐS nhà ở, ngân hàng, và chứng khoán sẽ chậm hơn. Nhưng tựu trung lại, thì cá nhân tôi vẫn tin rằng Việt Nam vẫn còn rất nhiều cơ hội ở phía trước, không chỉ là 2019 mà còn hàng chục năm tiếp theo.

Hiện nay, ngày càng có nhiều người Việt ở nước ngoài có ý định phát triển việc kinh doanh của mình về Việt Nam. Anh nhận định như thế nào? Cơ hội và thử thách dành cho họ là gì?

Đây thật sự là một cơ hội dành cho người Việt Nam ở nước ngoài. Cơ hội đã chín muồi: thị trường mở cửa (năm 2018, Việt Nam đã thực hiện đầy đủ các cam kết khi gia nhập WTO). Các chính sách và hành lang pháp lý đã tiệm cận với chuẩn thế giới, nhưng thị trường thì lại còn đang bỏ ngỏ trong nhiều lĩnh vực, và nguồn tài nguyên, nhân lực lại dồi dào… Thử thách ở đây, nếu có, thì đó là môi trường và văn hoá kinh doanh của Việt Nam, sau nhiều năm vận hành theo cơ chế tập trung bao cấp, mới mở cửa được một thời gian ngắn nên còn nhiều bất cập. Nhiều thứ còn chưa minh bạch rõ ràng. Nhưng tôi nói rằng, đó mới là cơ hội. Nếu đợi tới lúc nền kinh tế và môi trường kinh doanh của Việt Nam đạt tới như Mỹ và Canada thì đâu còn cơ hội cho các nhà đầu tư là Việt kiều nữa (cười).

Anh có lời khuyên gì dành cho các doanh nghiệp nước ngoài nói chung và các doanh nhân người Việt ở nước ngoài nói riêng trước khi họ muốn tiến vào thị trường Việt Nam?

Cần tinh thần của một nhà thám hiểm khi chinh phục những miền đất mới. Mặc dù Việt Nam cũng không còn quá sơ khai, nhưng cũng còn đầy những rủi ro, cạm bẫy. Hãy chuẩn bị tốt, nhưng đừng e ngại trong hành động. Tìm cho mình những đối tác địa phương đáng tin cậy, có hiểu biết sâu sắc về thị trường địa phương và có tác phong làm việc chuyên nghiệp ở đẳng cấp quốc tế là cần thiết. Và cuối cùng, vinh quang luôn thuộc về những người tiên phong.

This content is also available in: English

This content is also available in: English