Bài Chòi – Sức Hấp Dẫn Của Một Di Sản Văn Hóa

Nếu như người dân miền Bắc say mê với những làn điệu quan họ, người dân Nam Bộ lớn lên cùng nghệ thuật đờn ca tài tử thì ở miền Trung, hát bài chòi là một thú vui không thể bỏ lỡ mỗi dịp lễ, Tết. Đây cũng là một hoạt động văn hóa mà du khách không nên bỏ qua khi có dịp đến với các tỉnh miền Trung.

Môn nghệ thuật bước ra từ dân gian

Bài chòi là một trò chơi rất quen thuộc với người dân Trung Bộ, đặc biệt là các tỉnh Quảng Nam, Bình Định và Phú Yên. Tương truyền rằng vào khoảng thế kỷ XVI – XVII, ở Trung Bộ, thường có nhiều thú dữ trên rừng xuất hiện và phá hoại mùa màng. Để chống lại thú dữ, người dân đã lập các chòi canh ở ven rừng và cử thanh niên trai tráng vào ở để canh gác. Trong quá trình đó, những người canh chòi đã nghĩ ra hình thức hát đối đáp giao lưu với nhau như một thú tiêu khiển. Cũng trong thời gian này, ông Đào Duy Từ khi theo chúa Nguyễn vào Nam khai hoang đã dựa vào hình thức giải trí này của người dân ở các chòi canh trên miền núi mà phát triển và sáng tạo ra bài chòi.

Loại hình văn hóa này từ khi xuất hiện đã nhanh chóng được người dân địa phương ưa chuộng vì tính gần gũi, thân thuộc trong những điệu hát. Những câu hát bài chòi giờ đây đã trở thành món ăn tinh thần không thể thiếu đối với người dân địa phương. Mặc dù có những nơi không tổ chức thường xuyên, nhưng từng câu chữ điệu hát bài chòi đã thấm vào máu thịt người dân miền Nam Trung Bộ.

Chơi bài chòi ở đâu? Như thế nào?

Bài chòi thường được tổ chức mỗi dịp lễ, Tết như là một hình thức giải trí cho người dân, giúp mọi người thư giãn mỗi dịp đầu năm và bắt đầu một năm mới rộn ràng. Các điệu hát bài chòi cũng góp phần truyền tải nét văn hóa địa phương đến người dân và du khách thông qua những làn điệu sáng tạo của các anh hiệu chị hiệu (người quản trò).

Bài chòi theo đúng nghĩa trên mặt chữ chính là ngồi trên chòi đánh bài. Tuy nhiên, có những dịp quá đông khách, mọi nguồi có thể trải chiếu ngồi quây thành vòng tròn để nghe hát. Cách chơi bài chòi khá giống với chơi lô tô ở Nam Bộ. Tùy theo mỗi địa phương sẽ có bộ thẻ bài và các làn điệu hát khác nhau nhưng nhìn chung, mỗi bộ bài đều có hai phần như nhau. Một phần sẽ dùng để phát cho người tham gia, phần còn lại sẽ bỏ vào ống để những người quản trò rút. Người tham gia chơi sẽ bỏ tiền mua chòi, mỗi chòi sẽ được phát một thẻ bài gồm 3 lá bài. Các anh hiệu chị hiệu sẽ rút một lá từ ống của mình và hát. Kết thúc một lượt rút bài, người có lá bài đó sẽ hô lên, nếu trúng cả ba lá thì sẽ là người chiến thắng.

Trở thành Di sản của nhân loại mang cả tâm  hồn người Việt

Trở thành Di sản văn hóa phi vật thể – Hình ảnh trên trang dulichbinhdinh.com.vn

Nét thu hút của bài chòi không nằm ở việc thắng thua mà nằm ở những điệu hát khéo léo, sáng tạo của người hô bài. Để phù hợp với bối cảnh hiện đại, những điệu hát cổ đã được cải biên hoặc dịch lời, giúp cho người nghe dễ hiểu. Nếu đi nghe bài chòi dịp đầu xuân, du du khách sẽ được nghe những bài hát đa phần mang giai điệu vui tươi, phấn khởi để chào đón một năm mới sang. Du khách tìm đến với loại hình nghệ thuật này cũng là để thưởng thức những màn hát đối đáp hài hước, đậm chất thơ ca của những anh hiệu chị hiệu. Thông qua những làn điệu hát bài chòi, anh hiệu chị hiệu có thể giới thiệu cho người chơi những truyền thống văn hóa đặc sắc của địa phương, truyền tải những vẻ đẹp của đất nước Việt Nam đến du khách xa gần.

Văn hóa bài chòi ngày nay được lan rộng đến cả miền Bắc và Nam Bộ Việt Nam. Năm 2017, Nghệ thuật bài chòi ở các tỉnh Nam Trung Bộ (Quảng Nam, Bình Định và Phú Yên) được UNESCO công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể của thế giới. Ở nhiều địa phương, hát bài chòi đã được đưa vào giảng dạy trong trường học, để nuôi dưỡng tình yêu của các em đối với môn nghệ thuật dân tộc này. Nhiều thế hệ được nuôi dưỡng trong những câu hát đầy tình nghĩa chính là di sản có ý nghĩa lớn lao nhất mà văn hóa bài chòi mang lại cho đất nước và con người Việt Nam.

This content is also available in: English

#seesomething, saysomething

Culture Magazin magazine always wants to listen and receive contributions from readers.
In case you submit articles about your ideas, interesting social events or hot news that you would like to share with us, email us at info@culturerus.com or inbox us at the FB page – https://www.facebook.com/culturemagazin.
Try our test reporter once. Quality articles will be selected and posted on Culturemagazin’s website and official social networking sites!
#seesomething, saysomething

Discover

Bài Liên Quan

This content is also available in: English